Overprikkeling is de toestand waarin u meer prikkels binnenkrijgt dan uw hoofd op dat moment kan verwerken. Geluid, licht, drukte en gedachten stapelen op en het wordt te veel.
Bijna iedereen raakt weleens overprikkeld. Het wordt pas lastig als het vaak terugkeert en uw dagelijks leven raakt. De goede boodschap: overprikkeling is geen defect. Het is een signaal dat aandacht vraagt. En een signaal kunt u eerder leren herkennen.
Waarom u overprikkeld raakt
Overprikkeling ontstaat als de prikkels van buiten en uw gedachten van binnen samen te groot worden. Uw systeem blijft alles verwerken, ook als er niets meer bij past. Dan loopt de emmer over.
De motor eronder zit vaak in uw denken. Niet alleen de drukte vermoeit u. Ook uw gedachten erover tellen mee: het oordeel, de zorg, het moeten. Hoe uw denken de situatie kleurt, bepaalt hoe zwaar de prikkels voelen.
Overprikkeling en stress zijn hetzelfde signaal
Overprikkeling en stress horen bij elkaar. Allebei zeggen ze: er vraagt iets aandacht. Het signaal zelf is niet uw vijand. Het wijst u ergens op.
Het probleem is niet dat u overprikkeld raakt. Het probleem is dat u het signaal vaak te laat opmerkt. Lees hoe ik daarmee werk op de pagina over omgaan met stress.
Het signaal eerder leren herkennen
U hoeft de prikkels niet weg te vechten. Dat lukt zelden en kost extra energie. U kunt iets anders doen: het signaal serieus nemen voordat de emmer overloopt.
Op het moment dat u merkt dat u vol raakt, ontstaat er ruimte voor een keuze. Even pauze, even stil, even minder. Vanuit die ruimte keert u vanzelf terug naar rust. Datzelfde geldt bij piekeren en bij perfectionisme.
Wanneer u beter hulp zoekt
Overprikkeling is meestal een gewoon signaal. Soms heeft het een zwaardere lading, bijvoorbeeld bij langdurige klachten of een diagnose. Deze pagina is uitleg en preventie, geen behandeling.
Houden de klachten aan of nemen ze toe? Raakt u overspannen of valt u uit? Neem dan contact op met uw huisarts of een professional. Zij kijken met u mee en verwijzen waar nodig.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de symptomen van overprikkeling?
Veelvoorkomende signalen zijn vermoeidheid, prikkelbaarheid en moeite met concentreren. Ook hoofdpijn, een kort lontje of de behoefte aan stilte komen vaak voor. Het zijn signalen dat uw systeem te vol raakt, geen gebreken.
Wat zijn de vier fases van overprikkeling?
Grofweg verloopt het van licht naar zwaar. Eerst merkt u lichte spanning, daarna wordt u sneller geïrriteerd. Vervolgens raakt u uitgeput en wilt u weg uit de drukte. Hoe eerder u het herkent, hoe minder ver het loopt.
Wat kunt u doen bij overprikkeling?
Bij overprikkeling helpt het om het signaal serieus te nemen, niet weg te duwen. Geef uzelf even minder prikkels: stilte, rust, een korte pauze. En kijk eens naar de gedachten die de drukte zwaarder maken.
Wat zijn de eerste signalen van overprikkeling?
De eerste signalen zijn vaak subtiel: een kort lontje, lichte vermoeidheid of de wens dat het stiller is. Hoe eerder u ze opmerkt, hoe makkelijker u kunt bijsturen. Daarom is herkennen belangrijker dan bestrijden.
Eerder merken dat het te veel wordt
In mijn training omgaan met stress leert u uw eigen signalen eerder herkennen. U werkt met situaties uit uw eigen week, in een groep van maximaal tien mensen.
Op 29 oktober start een open training mentale weerbaarheid. Vijf bijeenkomsten van twee uur, maximaal tien deelnemers. De kosten lopen meestal via een werkgever of gemeente.